Stichting Je Leefstijl Als Medicijn kan niet zonder haar vrijwilligers. Leefstijlcoach Gerrie van Deuren is drijvende kracht achter de supportgroep Diabetes 1 in Eigen Hand en onder meer expert op het gebied van diabetes, voeding, bloedglucose en beweging. Deelname aan de supportgroep heeft haar in haar zelfmanagement gesterkt. ‘Volgens de zorg mag je als diabeet een HbA1c van 53 hebben. Maar gezonde mensen moeten veel lager zitten. Ik wil mijn HbA1c net zo laag hebben als bij gezonde mensen. Dat is me gelukt.’
Wat beweegt onze vrijwilligers en hoe zien ze de ontwikkeling van de leefstijlgeneeskunde? Zeven vragen aan Gerrie van Deuren.
Wie is Gerrie van Deuren?
“Ik ben Gerrie, ik kom uit het onderwijs. Ik heb op de Pabo gewerkt. Een paar jaar geleden ben ik uit het onderwijs gestapt. Inmiddels werk ik als leefstijlcoach.”
“Ik ben een beweger en breng mensen in beweging. Daarmee bedoel ik dat ik mensen help om zich dóór te ontwikkelen, om nieuwe dingen te blijven leren, zowel mentaal als fysiek. Dat versta ik onder bewegen. Ik ga ervan uit dat iedereen de drang heeft om zich te ontwikkelen, tenzij je dat hebt afgeleerd.”
“Kijk bijvoorbeeld naar kinderen die leren lopen. Ze vallen honderd keer, maar ze blijven volhouden tot ze het kunnen. Het zit in ons mens-zijn om mentaal en fysiek te ‘bewegen’. In het onderwijs leren we dat kinderen af, helaas. Kleuters stellen vragen, die willen alles weten. Ouderen stellen bijna geen vragen meer. Dat zou ik om willen draaien. Zodat mensen niet zeggen: ‘Ik kan dat niet’, maar in beweging komen en zich blijven ontwikkelen. Denken dat je iets niet kunt is je onterecht meegegeven.”
Hoe ben je bij Stichting Je Leefstijl Als Medicijn terechtgekomen?
“Dat moet via de arts Hans van Kuijk zijn gegaan. Ik kende de website van de Stichting al. Bij mij is in 2017 diabetes type 1 vastgesteld. Ik was bezig met een coachopleiding bij het leefstijlplatform OERsterk. Ik was al bezig met gezonde voeding toen ik de diagnose latent autoimmune diabetes in adults, LADA, kreeg.”
“Ik dacht: ‘Wat heb ik verkeerd gedaan?’ Via OERsterk had ik al veel kennis. Ik heb besloten om geen suiker meer te eten. Van de internist leer je juist dat je, naast je insuline, altijd cola mee moet nemen en dextrose. Dat begreep ik niet. De diabetesverpleegkundige probeerde wel mee te denken, maar had niet voldoende kennis van een koolhydraatarme aanpak. Ze begreep niet waarom ik het op mijn manier wilde aanpakken.”
“Ik sport veel, daarvan krijg ik een lage bloedsuiker. Het is bij diabetes type 1 heel ingewikkeld om je bloedsuikers goed te reguleren als je veel sport. Ik wilde blijven sporten maar wilde niet in de rollercoaster van bewegen-eten-spuiten-sporten-eten, de hele dag controleren met de sensor die ik draag, en aan je bloedsuiker denken. Ik was ook bang voor de langetermijneffecten van te hoge bloedsuikers.”
“Ik stopte dus met suiker eten. Ik heb meegedaan met Suikerchallenges via Carola van Bemmelen. Ik kocht boeken over suikervrij eten. In de zorg had ik niemand om met mij mee te denken. Hoe kan ik ongedwongen sporten en op mijn lichaam vertrouwen? Ik had het idee dat het moest kunnen. Hoewel ik geen suiker at, gebruikte ik toch ‘langzame’ koolhydraten zoals in roggebrood. Of een stukje banaan als mijn bloedglucose te laag was. Dan schoot mijn glucose natuurlijk de lucht in.”
“Omdat mijn begeleider niet genoeg kennis had zocht ik een ander ziekenhuis. Zo kwam ik terecht bij het Catharina ziekenhuis in Eindhoven waar een diabetesverpleegkundige zei dat het wél kon. Zij kende een diëtist in Geldrop die meer wist van koolhydraatarm en ketogeen eten bij diabetes. Daar ben ik naartoe gegaan en van daaruit naar de sport- en leefstijlarts Hans van Kuijk, die veel kennis van sporten en diabetes heeft. Hans is ook adviseur van Je Leefstijl Als Medicijn.”
“Ik ben zelf leefstijlcoach geworden via AVLEG. Ik was al veel bezig met het thema gezondheid en wilde nog meer weten. Ik heb mijn baan in het onderwijs opgezegd. Nu heb ik mijn eigen klanten bij X fitclub. Ik probeer zoveel mogelijk mensen te begeleiden. Die komen onder andere bij de fitclub terecht via de door de verzekering vergoede gecombineerde leefstijlinterventie, de GLI. Ik zet ze allemaal op eiwitrijke voeding en leer ze om minder koolhydraten te eten. Bij het GLI-programma hoort ook een maandelijkse themabijeenkomst. Ik geef daar bijvoorbeeld lezingen over het effect van tussendoortjes. Die kun je beter niet nemen anders gaat je lijf de vetten niet aanspreken. Ik leer mensen hoe ze de vetverbranding aan kunnen zetten.”
Wat doe je bij Stichting Je Leefstijl Als Medicijn?
“Ik ben moderator bij de supportgroep Diabetes 1 in Eigen Hand en zit bij het kernteam. Ik ben expert in diabetes en beweging. Daarnaast werk ik mee aan de ontwikkeling van een e-learning voor zorgprofessionals en patiënten over diabetes type 1 en leefstijl. Dat gaat onder meer over wat macronutriënten doen in de bloedglucose-curve. Zelden wordt benoemd dat eiwitten net als vetten ook een insulinerespons geven. Dat moet je wel weten als je diabetes hebt.”
‘Zelden wordt benoemd dat eiwitten net als vetten ook een insulinerespons geven. Dat moet je wel weten als je diabetes hebt.’
“Door de farmaceutische industrie worden steeds sneller werkende insulines ontwikkeld, omdat mensen met diabetes foute dingen blijven eten. Maar wanneer je koolhydraatarm en eiwitrijk eet, heb je juist langzame insulines nodig. Die ontwikkelen ze steeds minder. Bij diabetes type 1 gebruiken we de koolhydraten/insuline-ratio, de KIR, om te berekenen hoeveel je moet spuiten. Maar de KIR zegt niet alles omdat eiwitten en vetten ook een insulinerespons geven. Die komt alleen veel later dan de koolhydratenrespons.”
“Mijn diabetesverpleegkundige kan op afstand het verloop van mijn bloedglucose volgen. Die schrikt wel eens van mijn lage glucoseniveau. Ik zelf niet. Omdat ik koolhydraatarm eet gaat mijn glucose niet door de bodem. Mijn gluconeogenese werkt nog wel goed, dus als mijn glucoseniveau te laag is maak ik zelf glucose aan.”
Waarin ligt de waarde van supportgroepen?
“Het gevoel dat ik heb ervaren is dat ik eindelijk iemand vond die op dezelfde manier wil omgaan met deze aandoening als ik. Ik kan me voeden met de ervaringen van anderen. Deelname aan de groep heeft me ook geholpen met het feit dat ik diabetes heb te accepteren. Ik deed zo mijn best maar mijn HbA1c was altijd te hoog. Ik was moedeloos geworden. Door de supportgroep werd ik minder eenzaam en leerde ik veel. Uiteindelijk heb ik mijn bloedglucose veel beter onder controle gekregen.”
“Door de supportgroep ben ik Ian Lake en Marty Kendall gaan volgen, die veel kennis van diabetesmanagement hebben. Ik heb ook Dr. Bernstein’s Diabetes Solution gelezen. Volgens de zorg mag je als diabeet een HbA1c van 53 hebben. Maar gezonde mensen mogen dat niet hebben, die moeten veel lager zitten. Ik wil mijn HbA1c net zo laag hebben als bij gezonde mensen. Daarmee kan ik secundaire effecten van diabetes voorkomen. Dat is me gelukt.”
Waarin ligt de waarde van Stichting Je Leefstijl Als Medicijn?
“Dat ze de leefstijl op de kaart zet. Preventie en aandacht voor de leefstijl zijn hard nodig. De zorgkosten worden onbetaalbaar. Mensen zeggen vaak dat ze er niks aan kunnen doen dat ze ziek zijn geworden. Ik kan er inderdaad niks aan doen dat ik diabetes type 1 heb, maar ik ben wel verantwoordelijk voor mijn eigen gezondheid. Het gaat er bij de Stichting niet om wat je weegt of hoe mooi je eruit ziet, maar om fit zijn en fijn kunnen leven.”
Hoe zie jij de ontwikkeling van de leefstijlgeneeskunde in de nabije toekomst?
“Het komt wel meer op de kaart te staan, maar het gaat nog te langzaam. De medische wereld vindt dat alles bewezen moet zijn. De farmaceutische industrie heeft geen baat bij leefstijlgeneeskunde dus er zijn weinig studies over te vinden. De industrie betaalt immers voor het meeste onderzoek.”
“We zitten, onterecht, in de alternatieve hoek. De artsen zijn niet geschoold in leefstijlgeneeskunde. Het kost ze te veel tijd. Het systeem is ingericht naar consulten van tien minuten en in die tijd kun je geen leefstijlgeneeskunde toepassen. Ook de opleiding en organisatie voldoen niet: in de medische opleidingen gaat het niet over de leefstijl. De zorg zal anders georganiseerd moeten worden, bijvoorbeeld met behulp van leefstijlloketten.”
“Ik denk dat het ook om macht gaat. Als de medische wereld jarenlang op een bepaalde manier heeft gewerkt, en daarmee veel aanzien heeft gekregen, is het heel moeilijk om te zeggen dat we misschien toch een andere kant op moeten.”
Als jij minister van VWS was, welke maatregelen zou je nemen om de zorg te verbeteren?
“Ik zou inzetten op preventie. Dat moet in de verzekering komen. Er moeten subsidies op leefstijlgeneeskunde komen. Ik zou een suikertaks invoeren en gezonde voeding goedkoper maken en ongezonde voeding duurder. Het levert de verzekering veel geld op als mensen preventief gezonder gaan leven. Wil je weten hoeveel ik door mijn leefstijl op mijn zorgkosten bespaar?”
“We hebben nu wel een vergoeding voor de GLI, maar die komt te laat. De mensen die daarin zitten zijn al te dik en hebben doorgaans al een hoge bloeddruk. De leefstijl moet bij ziekte altijd een onderdeel zijn van de behandeling. Iedereen heeft een al dan niet verkeerde leefstijl, maar de zorgprofessional vraagt er niet eens naar. Dat zou wel moeten gebeuren.”
“Dat geldt nog extra als je, zoals ik, insuline moet spuiten. Je leefstijl heeft dan veel invloed. Je moet daar kennis van hebben.”
“Het systeem is niet goed ingericht. Als je nu als patiënt met de leefstijl aan de slag wilt moet je tegen de stroom in. Specialisten worden nog steeds per behandeling betaald. Elke patiënt die de leefstijl verbetert betekent voor hen een inkomstenderving. Eigenlijk geldt nu voor de patiënt dat je meer geld krijgt als je ongezonder leeft. Als je bijvoorbeeld obese bent, krijg je niet alleen een maagverkleining vergoed maar ook de buikwandcorrecties die daarna moeten plaatsvinden. Wanneer je op eigen kracht afvalt moet je de buikwandcorrectie zelf betalen.”
Gerrie van Deuren over het leefstijlroer
Dit zijn de leefstijltips van Gerrie van Deuren:
Voeding Lees de etiketten.
Beweging Doe iets, kom in beweging, zoek iets dat je leuk vindt. Weet je nog wat je als kind graag deed? Ga naar buiten.
Ontspanning Ga de natuur in.
Middelengebruik Daaronder versta ik niet alleen alcohol, drugs en roken, maar ook medicijnen en zalfjes: gebruik zo min mogelijk.
Verbinding/zingeving Wat is jouw passie, waar kom jij je bed voor uit, doe je de dingen waar je blij van wordt?
Omgeving Je sociale omgeving hangt samen met zingeving. Het gaat nooit over jezelf. Wat wil je betekenen? Zoek de verbondenheid met jezelf, de ander en de natuur. Dat zijn de kernwoorden.
Tot slot Als laatste tip zou ik willen meegeven: pak de regie over je eigen leven en dus ook over je gezondheid.
De gebruikte afbeelding bij dit artikel is gemaakt door Leonie van Someren Fotografie.
